ANA SAYFA HAKKIMIZDA+ EĞİTİM+ DANIŞMANLIK+ BLOG İLETİŞİM

YAZAR

Gizem GENÇ ÇAĞLA

ETİKETLER

#Agile #ScrumMaster #SM #ScrumMasterEvolution #ScrumMasterEvreleri

Bir Scrum Master Serüveni

Scrum Master Gelişim Evreleri

Bu zamana dek yerli yabancı bir çok kaynakta Scrum Master (SM)’in rol & sorumluluklarını ve kullandığı şapkaları okuduk. Peki nereden gelir nereye gider bu Scrum Master?

Genellikle SM hikayesine baktığımızda geleceğin tek düze ve geliştirme noktalarının ivmesiz olduğu bir resim çiziliyor. Aslında bir SM’in de Agile dünyasında yürüyeceği uzunca bir yol var. Değişimin ve sürekliliğin asıl olduğu bir dünyada nasıl olur da SM’in hep aynı yerde kaldığını düşünebiliriz.

“Agile nihai bir hedef değil, sürekli bir yolculuktur.”

Öğrenmenin ve gelişmenin bir sınırı yok ancak bu çizgiyi bir yere koymak gerekirse bence bitiş çizgisi en uzakta olan SM olacaktır. Agile’ı bilmenin, Scrum’ı uygulamanın yeterli olmadığı düşüncesine bu hikaye ile sizin de katılacağınızı umuyorum.

Geleneksel yöntemler ile ilerleyen ekipler Agile dönüşümleri sırasında genellikle ekibe organizasyon dışından bir SM getirmek yerine geliştirme ekibinden bir SM çıkarmayı tercih ediyorlar. Böylece bazılarımız aynı anda hem geliştirici (yalnızca yazılım geliştirici değil analiz, destek ya da test görevlerini de üstlenen kişilerden biri olabilir) hem de SM şapkasını takarken bazılarımız yalnızca SM olarak rol almaya başlıyor.

Aslında “bir SM nereden gelmeli?” yani “Proje Yöneticisi mi”, “Ekibin en deneyimli yazılımcısı mı” yoksa “insan yönetimi konusunda yenetekli biri mi” SM’e dönüştürülmeli sorularının kesin bir cevabı yok. Günün sonunda organizasyonun SM rolünü kullanışı ve beklentileri belirleyici oluyor. Ancak SM için teknik becerilerden ziyade teknik olmayan becerilerin özellikle uzun vadede daha fazla fayda sağladığını söylemeliyim. Bu becerileri SM’e yolculuğunda eşlik edecek her türden yardımcılar olarak düşünebiliriz. Bu nedenle sadece mevcut durum değil aynı zamanda adayın gelecekte sağlayacağı katkılar ve potansiyeli de göz önünde bulundurulmalı. Yazının ilerleyen kısımlarında bahsedeceğim gelişim evreleri de bilgi donanımının yanı sıra teknik olmayan bu becerilerin geliştirilmesi ve uygulaması üzerine kurulu.

Tüm bunlarla birlikte SM evrelerini yalnızca SM’in sahip olduğu olgunluk seviyesi olarak değerlendiremeyiz. “Lider” olarak adlandırdığımız kişi kendinden olduğu kadar ekibinden de sorumludur. Bu nedenle gelişim evreleri yalnızca SM’in değil Scrum Ekibinin (PO ve geliştiriciler) de ne kadar etkinleştirildiği ile doğru orantılı olarak belirlenir.

Her evrenin kendine has zorluk alanları olsa da her bir evre bir önceki evrenin yükseltmiş veriyonudur, önceki evrenin tüm niteliklerini içerir ve her evrede hem SM’in hem de ekibinin bu kriterleri karşılaması gereklidir.

  • İlk evreler (Yazıcı & Kukla Ustası) SM’in daha bireysel kaldığı, sürekli öğrendiği, ekip bazında faydalar sağlamaya başladığı ve organizasyon seviyesinde gözle görülür bir etki yaratmadığı evrelerdir.
  • 3. ve 4. evreler (Düzenleyici & Koç) SM’in gelişiminde büyük yol katetmiş olduğu, artık ekibini de kendi seviyesine çekerek etkinleştirdiği, organizasyonu çeviklik bakış açısıyla tanımaya başladığı evrelerdir.
  • Son evreler (Danışman ve Uzman) SM’in kendi ve ekibinin yeterli çevik olgunluğa eriştikleri, SM’in artık başka birimler için de görevler alarak çevikliği organizasyon seviyesine taşıyıp uyguladığı organizasyonel çevik dönüşümün gerçekleştiği evrelerdir.

1. Evre — Yazman

Yüksek dozda bilgiye maruz kalınan SMliğe giriş 101 evresidir.

Kendi çabalarıyla ya da aldığı bir eğitim sonrasında temel düzeyde Agile ve Scrum konularını bilen — ekip içerisinden seçilmiş ise bir şeyleri organize etme konusunda iyi olduğunu kanıtlamış ve ekstra işleri paralelde yürütebilecek — birileridir.

Bu evredeki SM’in genellikle daha önce bir SM deneyimi olmamıştır ama Scrum’ı ekip üyesi olarak deneyimlemiş olabilir. Daha deneyimli SMlerden destek alma ihtiyacı duyabilirler.Bu nedenle çokça okuma - araştırma -öğrenme ve öğrendiklerini hayata geçirmeye çalışma ile geçer.

SM’in ekibin çevikliği üzerinde gözle görülür bir etkisi yoktur ancak bu noktada SM’in kabul görmüş olması çok önemli bir avantaj olacaktır. Ekip her sorusuna yanıt alamaması, uygulamayı anlamıyor bile olsa direnç göstermemesi çevik dönüşüm sürecinin kolay olmasını ya da devam eden süreçlerin aksamadan devam etmesini sağlar. Henüz etkisini gösteremeyen SMler için durum biraz daha zor olabilir ancak bu durumda da

Ekipten önce kendi gelişim ve olgunluğunu tamamlamaya ve Agile manifestosunun alt değerlerine (araçlar, süreçler, dokümantasyon vb.) odaklandıkları için sınırlı fayda sağlayabilirler.

Örnek Görevler;

  • Scrum ritüellerinin gerçekleştirildiğinden emin olmak
  • Sprint raporlarını oluşturmak (çalışma grafiklerini Sprint Planlama öncesinde hazırlamak)
  • Sprint iş listesini güncellemek

2. Evre — Kukla Ustası

Teorik agile bilgisinin SM (ve biraz da ekip) için anlam kazanmaya başladığı evredir.

Okuma— araştırma — öğrenme süreci yoğun olarak devam ederken deneyim aşaması artmıştır. Bir önceki evreye göre daha az olsa da hala daha deneyimli SMlerin desteğine ihtiyaç duyabilirler. Tüm bu çalışmaların sonunda Scrum’daki mekanizmaların Agile manifestodaki değerlere (çalışan yazılım, işbirliği, etkileşim ve değişimi kucaklamak) ulaşma konusunda nasıl yardımcı olduğunu anlar.

SM’in Agile bilgisi ile kendini ekibe kanıtlamaya başladığı bu evrede ekibin de çevik hareketler sergilendiğini görebiliriz. Tıpkı bir kukla ustası gibi ekibin farklı farklı iplerini çekiştirerek “Scrum Guide” kurallarına uymasını sağlar. Bunun sonucunda ekibin Scrum’daki tüm ritüelleri uyguladığı ve eserleri oluşturdukları, rollerin farkına vardıkları ancak onları gerçekten yaşamadıkları çok mekanik bir Scrum uygulaması ortaya çıkar.

Ancak bu koşturma içerisinde SM’in ekibi gözlemlemek, yönlendirmek ve aksiyonlar almaktan başka bir şeyler için pek zamanı kalmaz. Özellikle SMlik dışında farklı şapkası olan bireyler zaman yönetimi konusunda kendilerini geliştirmelidirler. Üzerine eğildiğiniz bir konu olmasa bile zaman içerisinde bu kaslarınız edindiğiniz tecrübeler ile birlikte kendiliğinden çalışmaya başlayacaktır.

Bu evre içerisinde sadece kendinin değil ekibinin de Agile ve Scrum değerleri (Bağlılık, Odaklanma, Açıklık, Saygı ve Cesaret) farkındalığı oluşmaya başlar. Motomot uygulanan kurallar yüzünden neden-sonuç ilişkisi henüz kurulamayabilir ama ekibin robotik de olsa Scrum uygulamaya başladığını söyleyebiliriz.

Örnek Görevler;

  • Scrum ritüellerinin kurallarına uygun gerçekleştirildiğinden emin olmak
  • Ekibi gözlemlemek ve gerekli yönlendirmeleri yapmak
  • Retro için gündem maddeleri toplamak ve çıkan aksiyon maddelerinin sıkı takibini yapmak

3. Evre — Düzenleyici

Keskin olmamakla birlikte SM için bir geçiş evresidir.

Daha öncesinde ağırlıklı olarak kendi çeviklik deneyimi üzerinde çalışan SM, belirli farkındalıkları olan ekibinin çevikliğini arttırmaya başlar.

SM için devam eden öğrenme sürecinin ekip için 2.evrenin sonları ve 3.evrenin başlarında ağırlık kazandığını söyleyebiliriz. Bu zamana dek ekip için / ekibin adına bir şeyler yaparak ya da sürekli takip-yönlendirme döngüsünde kalarak “kahraman” rolünü üstlenen SM, yavaş yavaş kenara çekilerek ekibin kendi kahramanı olmasına izin verir. (Özellikle teknik SMlerin bu noktada sorun çözücü olmaktan çıkıp diğerlerinin de fikir ve çözüm üretme konusunda aktifleşmesini sağlamalı, gerekirse daha pasif kalarak onların katılımı için zorunlu bir alan oluşturmalı.) Böylece ekibi sürekli doğruyu yapmak adına yönlendirmek için harcadığı zamanı bilgi vermek için kullanır.

SM ise Scrum etkinliklerinden en iyi sonucu almayı sağlamaya odaklanır. Her ne kadar ekip artık değerleri anlamakla kalmayıp yaşamaya ve uygulamaya başlamış olsa da hala SM’in takibine ve ara ara yönlendirmesine ihtiyaç duyabilirler.

Örnek Görevler;

  • Agile ve Scrum hakkında bilgi akışını sürekli hale getirmek
  • Değerlerin gerçekten yaşandığından emin olmak
  • Scrum etkinliklerinde maksimum değeri sağlamak için çalışmalar yapmak

4. Evre — Koç

Scrum’ın iyi çalışmaya başladığı evredir.

Ara sıra mekanik işaretler gösterse de genel olarak ekip tek başına Scrum koşabilir seviyeye gelmiştir. Ekip SM’e eskisi kadar bağımlı değildir.

Daha önceki evrelerde SM edindiği bilgiyi kendi için kullanırken, empati yeteneği gelişmiş olan koç bilgiyi başkaları için de kullanabilir. Aynı zamanda sadece kendi bildiklerine değil PO ya da geliştiricilerden gelen önerileri de değerlendirebilecek olgunluktadır.

SM, tıpkı bir yaşam koçı gibi ekip üyelerinin tutkularıyla bağlantı kurmalarını ve bu hedefe doğru harekete geçmelerini sağlayabilirler. İnsanların yeni bakış açıları bulmasına ve gelişmesine yardımcı olur. Ekip genelinde değil birey özelinde çalışmalar yapar.

Bu evrenin sonlarına doğru SM’in odağı ekipten kademeli olarak organizasyonu seviyesine kayar, çevik bakış açısı ile süreçleri gözlemlemeye başlar.

Örnek Görevler;

  • Ekip üyelerinin bireysel gelişimleri üzerinde çalışmak.
  • Empati yaparak geri bildirimler vermek
  • Sayısal ve kalite bazlı verileri etkili değerlendirmek

5. Evre — Danışman

SM için diğer (organizasyon seviyesine) geçiş evresidir.

Daha öncesinde Koç olarak hareket eden Danışman, yetkin Scrum Takımları oluşturmuş ya da etkinleştirebilmiştir.

Odak noktası ekipten organizasyona kaymıştır. Daha önce ekibin engelleri için savaşırken artık organizasyonun çevik dönüşüm ya da çevik süreçlerdeki engeller üzerinde çalışırlar. Diğer birimlerle (pazarlama, satış, operasyonlar, olan adaptasyonu vb) birlikte çalışmaya başlarlar. Organizasyon, SM’in iyi bildiği alan olmadığı için bir bütün olarak algılamak, büyük resmi görmek, farklı bakış açıları ile olaylara yaklaşmak noktasında zorluklar yaşayabilir.

Bu seviyedeki SM teorik bilgilerden ziyade deneyimlerine ve sezgileri doğrultusunda hareket eder. Böylece daha doğal ayarlamalar yaparak adaptasyonu kolaylaştırır.

Karmaşık ve büyük ürünlere sahip organizasyonlarda bu seviyedeki bir SM Nexus Entegrasyon Ekiplerinde Scrum Master olarak rol alabilirler.

Bunun dışında yeni SMler (Yazman & Kukla Ustası) için mentorluk yapar, onların da gelişiminden sorumlu olabilir.

Örnek Görevler;

  • Birimler özelinde (organizasyon seviyesinde) engelleri belirlemek
  • Jr. SM mentorluğu yapmak
  • Çoklu ekiplerde SM olmak

6. Evre — Uzman

Öğrenme süreci bitmese de gelişimin son evresidir.

Hem karar verme yetisi oldukça gelişmiş hem de başkalarına karar aldırabilme konusunda yetkindir.

Genel olarak Uzman seviyesindeki SMleri ekiplerden uzak hayal etsek de bazı SMler hala ekibin bir parçası olmayı sevdikleri için ekiple birlikte çalışmaya devam edebilirler.

Uzman SMler organizasyonun tüm birimleri ile iletişim halindedir. Sadece iletilen problemler için çözücü değildir aynı zamanda organizasyon için olabilecek iyileştirmeleri saptar ve bunun üzerine çalışmalar yapar. Çevik dönüşümlerin gerçekleştirilmesi, genel süreç ve akışların değişimi, standartların oluşturulması konularında çalışan bu uzmanlar Agile Koç olarak da adlandırılır.

Örnek Görevler;

  • Organizasyonu çevikliğe yönlendirmek
  • Yeni kurallar ve standartlar oluşturmak (KPI metrikleri, raporların hazırlanması vb)
  • Yöneticilere ve İK uzmanlarına tavsiyelerde bulunmak (performans kritlerinin çevikliğe uygun değişimi vb.)

Not: Gelişim evrelerinde adı geçen olgunluk seviyeleri resmi ve kesin çizgilere sahip olmamakla birlikte Scrum uygulayan organizasyonlar özelinde değişiklik gösterebilir.

Not2: Bu yazı Evolution of Scrum Master yazısından esinlenerek oluşturulmuştur. Benzer içerikler mevcuttur, birebir çeviri değildir.

İletişim

+90 545 597 2032
 info@projera.com

Adres

Küçükbakkalköy Mah.
Selvili Sok. No: 4/48
Ataşehir İstanbul Türkiye
PROJERA © 2021 Tüm hakları saklıdır.